petjes

Amsterdamse daklozen zijn beter af dan die in New York

Kunst maken met daklozen, beeldend kunstenaars Saskia Janssen en George Korsmit van 'onze' Rainbow Soulclub doen niets liever. In januari dit jaar vertrokken ze voor een jaar met een werkbeurs naar New York. Daar werken ze nu als vrijwilliger in twee opvanghuizen voor daklozen. Een gesprek met Saskia over haar ervaringen aan de rafelrand van The Big Apple.

Wat doen jullie in New York?
'In 2015 werd ik geselecteerd om hier een jaar in het atelier van het Mondriaan Fonds te werken. George kon een sabbatical nemen en ging mee. Naast ons werk voor tentoonstellingen, was er nog genoeg tijd over voor een wekelijkse ‘arts and crafts class’. We konden aan de slag in het Convenant House in midtown Manhattan, een shelter voor minderjarige dakloze moeders en hun kinderen. En in het Louis Nine House in de Bronx, een shelter voor dakloze jongeren tot 25 jaar. Onze lange ervaring bij De Regenboog Groep kwam goed van pas.'

Waarom telkens weer daklozen?
'In inloophuizen is het nooit saai. Als je er vaker komt, zie je geen daklozen of gebruikers meer. Dan zie je de karakters. Ik ben nooit een typische atelierkunstenaar geweest, meer een veldwerker. Ik hou ervan naar buiten te gaan en de wereld om me heen als atelier te zien en ik werk graag samen met mensen die geen kunstenaar zijn. Het doel van de Rainbow Soulclub in Amsterdam was ook niet om daklozen of gebruikers ‘te helpen’. Het gaat ons erom iets te ondernemen dat normaal gesproken niet op je pad komt. Samen met mensen die je anders niet zou ontmoeten.'

Wat houdt zo'n arts and crafts class precies in?
'Een paar uur lang alles om je heen vergeten en geconcentreerd iets maken in groepsverband. Het gaat niet zozeer om het eindresultaat, maar om het plezier en jezelf verbazen dat je iets kúnt maken. Een paar weken geleden hebben we bijvoorbeeld baseballpetjes gemaakt. Na afloop vragen we wat ze de volgende keer willen doen. Zo kwam het dat we afgelopen week met een koffer vol met klei naar de Bronx gingen.'

Is de daklozenopvang in New York anders dan die in Amsterdam?
'Ja, er zijn grote verschillen met Amsterdam. Bezoekers van shelters slapen daar bijvoorbeeld ook, ze hoeven niet naar een andere plek voor nachtopvang. Ook doorlopen ze een rehabilitatie programma. De bedoeling is dat iedereen op den duur doorschuift naar een zelfstandige woning en een baan. Het programma klinkt goed, maar er is beperkte capaciteit dus er wordt erg streng geselecteerd op motivatie. Veel mensen vallen buiten de boot. Opvang voor gebruikers en zoiets als een gebruikersruimte bestaan hier niet. De shelters worden bijna allemaal gerund door Christelijke organisaties. Dat is nobel maar in de praktijk soms erg vreemd. Dan komt er tijdens de arts and crafts class ineens iemand een stukje uit de bijbel lezen en vragen wie er zondag mee naar de kerk komt. Niet echt ons idee. We geloven zelf meer in iets delen zonder er iets voor terug te willen hebben. Maar zonder die Christelijke organisaties zouden er amper shelters zijn. We horen vaak dat hulpverlenende instanties zeer lange wachtlijsten hebben en dat de opvang overvol, onbereikbaar en slecht georganiseerd is. Met name de groep daklozen met psychiatrische problemen komt slecht aan bod. Het valt ons ook op dat er veel met medicatie wordt gewerkt, bij wijze van oplossing.'

En de daklozen zelf?
'Eenmaal in een shelter met cliënten is er niet zo veel verschil. Net als in Amsterdam ontmoeten we hier leuke mensen, die zin hebben om iets te maken en dat lukt eigenlijk altijd. In veel shelters is behoefte aan vrijwilligers, niet alleen kunstenaars. Helaas is deze stad onmogelijk duur om in te wonen, dus vrijwilligerswerk heeft weinig prioriteit. Het verschil tussen arm en rijk is gigantisch en veel mensen hebben twee of drie banen om te overleven.'

www.saskiajanssen.com

www.georgekorsmit.com

Saskia Janssen in New York: http://www.iscp-nyc.org/artists/current/saskia-janssen.html

De Rainbow Soulclub
De Rainbow Soulclub is in 2005 opgericht met het doel kunstenaars en kunststudenten in contact te brengen met dakloze bezoekers van De Regenboog. Mensen die elkaar normaal gesproken nooit zouden ontmoeten maken sindsdien samen, in een atelier in de tuin van inloophuis Blaka Watra, beeldende kunst, muziek en poëzie. Ook zijn er reizen naar Suriname en Ghana gemaakt, en vijf kranten en een boekje gepubliceerd.

www.rainbowsoulclub.com

Wij maken Amsterdam socialer, help je mee?

Aanmelden als vrijwilliger

 

Doneren, machtigen of iets nalaten