Hilje Logtenberg van der Grient en Eberhard Schatz hepatitis C De Regenboog Groep Amsterdam

“Ons doel is de ziekte volledig uit te roeien in Amsterdam”

“Sluipmoordenaar” hepatitis C is sinds kort veel beter te behandelen. Correlation, de internationale tak van De Regenboog, start een project om de ziekte in Amsterdam uit te roeien. Projectleider Eberhard Schatz: ‘Dit is een heel bijzondere ontwikkeling.’

Hepatitis C moet verdwijnen

Dat je HIV kunt krijgen van vuile injectienaalden, weten de meeste drugsgebruikers wel. Dat je tien keer zoveel kans hebt op hepatitis C is veel minder bekend. Dat virus is bovendien nog een stuk besmettelijker dan het HIV-virus doordat het soms meer dan een week kan overleven op bijvoorbeeld een naald. Eberhard Schatz is projectleider bij Correlation, de internationale tak van De Regenboog Groep. In een groot Europees project zag hij hoe belangrijk het is om mensen beter te informeren over de risico’s van hepatitis C.

Schatz: “In sommige landen zijn acht op de tien injecterende gebruikers besmet. In Nederland zijn drugsgebruikers redelijk goed in beeld bij de GGD, huisartsen en gebruikersruimtes, maar ‘onze’ groep van bezoekers van inloophuizen valt daar eigenlijk een beetje buiten. Toen hebben wij ons afgevraagd: wat doen wij als Regenboog eigenlijk tegen hepatitis C? En op dat moment was het antwoord: niets. En dat wilden we veranderen, want wij hebben de zorg en verantwoordelijkheid voor deze groep.”

Info: Hepatitis C

Ongeveer 28 000 mensen in Nederland zijn besmet met het hepatitis C-virus. Hun aantal is moeilijk te schatten, doordat veel mensen zelf niet weten dat ze het virus met zich meedragen.

Risicogroepen zijn mensen die ooit drugs geïnjecteerd hebben, mensen die onder onhygiënische omstandigheden tatoeages hebben laten zetten en mensen die geboren zijn in landen waar de ziekte veel voorkomt en waar (tand)artsen niet altijd hygiënisch werken. Ten slotte hebben ook mensen die voor 1992 een bloedtransfusie hebben gehad risico gelopen. Donorbloed werd toen nog niet op hepatitis C getest.

De WHO wil dat hepatitis C in 2030 wereldwijd is uitgeroeid. Daarvoor moet nog wel veel gebeuren. Het betekent ook dat er in landen in Afrika, Azië en Oost-Europa injectiematerialen moeten worden uitgedeeld, zodat mensen injectienaalden niet hergebruiken. Het is altijd mogelijk om opnieuw besmet te raken, maar de verwachting is dat dat niet tot een grote nieuwe uitbraak zal leiden.

Sluipmoordenaar

Hepatitis C is wat je noemt een “sluipmoordenaar”, vertelt Hilje Logtenberg van der Grient, die als arts aan het nieuwe hepatitis C-bestrijdingsproject van De Regenboog verbonden is.

“Het hepatitis C-virus wordt overgedragen via het bloed, en veroorzaakt een infectieziekte van de lever. Pas in een heel laat stadium, tien tot veertig jaar na besmetting, krijgen mensen klachten. Zonder dat een patiënt het doorheeft, kan de lever heel ernstig beschadigd raken, met leverkanker of andere ernstige leverproblemen tot gevolg. Het is daarom belangrijk om mensen die het virus bij zich dragen op te sporen vóór ze ergens last van hebben. Dat is beter voor henzelf en hun eigen gezondheid, maar ook voor de maatschappij. Zolang zij niet weten dat ze hepatitis C hebben, kunnen ze ongemerkt ook anderen besmetten.”

            Bezoekers van Amsterdamse inloophuizen vormen een risicogroep. Maar hoe veel van hen daadwerkelijk besmet zijn, is niet bekend. Daarom gaat De Regenboog in dit nieuwe project samen met Mainline en de GGD Amsterdam de inloophuizen in de stad af of om de groep in kaart te brengen en als dat nodig is te behandelen. Schatz: “We weten niet of we veel of weinig gevallen zullen opsporen. Als het maar een enkeling is: des te beter. Ons doel is de ziekte volledig uit te roeien in Amsterdam.”

Wonder

Na jaren voorbereiding - medische tests mag je niet zomaar uitvoeren – gaat in september een project van start waarvoor vier- tot vijfhonderd bezoekers van inloophuizen van De Regenboog, HVO Querido, Leger des Heils en de Volksbond worden benaderd. Door middel van een vragenlijst onderzoeken de artsen wie mogelijk risico heeft gelopen. De GGD kan deze mensen daarna testen, en als dat nodig is behandelen. Sinds een paar jaar zijn daar nieuwe medicijnen voor.

            “Die nieuwe behandeling wordt door veel mensen een wonder genoemd”, zegt Eberhard Schatz. Hilje Logtenberg van der Grient is ook erg te spreken over de nieuwe medicijnen: “Tot nu toe kregen mensen een jaar lang injecties, met veel bijwerkingen. Niet meer dan 50% van alle behandelingen was succesvol. Nu hoeft iemand nog maar drie maanden tabletten te slikken, die vrijwel geen bijwerkingen hebben. En de kans op volledige genezing is nu 95%. Daarna is de ziekte weg. Je blijft niet, zoals bij HIV, levenslang patiënt. Dat is echt een grote doorbraak. Dit is nu de enige chronische infectieziekte die echt te genezen is. Dat maakt het ook de moeite waard alle mensen die besmet zijn op te sporen.”

Binnen het project krijgt ook personeel van inloophuizen een hepatitis C-training. Voortaan moet al bij een intake-gesprek aan de orde komen of iemand ooit risico heeft gelopen op besmetting met het virus. Dat verhoogt de veiligheid voor bezoekers en medewerkers.

Info: Hoe verloopt het project?

Het project begint in september, en vindt plaats in 12 inloophuizen in Amsterdam. Het volledige traject zal binnen een half jaar zijn afgerond.

De Regenboog Groep, Stichting Mainline en de GGD Amsterdam geven voorlichting over de ziekte en de risico’s en nemen vragenlijsten af. Als daaruit blijkt dat iemand mogelijk risico heeft gelopen, kan de GGD een speekseltest en eventueel een bloedtest afnemen. In geval van besmetting begint daarna de behandeling. De bedoeling is vier- tot vijfhonderd mensen te benaderen.

Europa

Correlation is de internationale afdeling van De Regenboog Groep, maar werkt nu aan de uitroeiing van hepatitis C in Amsterdam. Hoe zit dat precies? “We hebben in eerste instantie op Europees niveau aan de bestrijding van de ziekte gewerkt”, vertelt Schatz. “De kennis die we in Europa hebben opgedaan, hebben we meegenomen naar Amsterdam voor dit lokale project. Als de resultaten goed zijn, gaan we die ook weer in het buitenland verspreiden. Dit is dus een mooi voorbeeld van de meerwaarde van internationale samenwerking voor De Regenboog.”

Info: Correlation

Correlation is opgericht in 2004 door De Regenboog Groep, met de bedoeling om internationale samenwerking te stimuleren en informatie te delen over kwetsbare en gemarginaliseerde groepen. Inmiddels is het een van de grootste internationale netwerken op dit gebied in Europa.

De bestrijding en preventie van hepatitis C is een van de belangrijkste projecten van Correlation. Daarnaast lopen o.a. verschillende onderzoeken naar drugsgebruikers en drugsbeleid.

Correlation – European Network Social Inclusion & Health

Tekst: Brechtje Keulen | Fotografie: Merlijn Michon

Wij maken Amsterdam socialer, help je mee?

Aanmelden als vrijwilliger

 

Doneren, machtigen of iets nalaten