​​​​​​​Uit eigen ervaring

In de behandeling van GGZ-problematiek wordt niet genoeg geluisterd naar ervaringsdeskundigen, vindt Eddo Rats: “de kennis die in de psychiatrie gebruikt wordt komt vaak niet overeen met de beleving van cliënten.”

“Stel je onze maatschappij voor als een vissenkom. De vissen die het beste rondjes kunnen zwemmen, noemen we experts. Af en toe springt er een vis uit de kom. Als het lukt om er weer in terug te komen, is dat een ervaringsdeskundige. Maar als we willen weten hoe we met die springende vissen kunnen omgaan, vragen we dat aan de vissen die het beste rondjes kunnen zwemmen en die er zelf nooit uit zijn geweest. Dat is toch vreemd?”

Aan het woord is ing. Eduard R.J. Rats, beter bekend als Eddo Rats. Hij is ervaringsdeskundige op het gebied van psychoses en manische depressie en al vijf jaar actief voor SCIP en Ervaringswijzer. Met zijn uitgesproken manen rost hij door het trappenhuis van het pand aan de Keizersgracht*. Op zes hoog (zonder lift) spreken we hem.

Want Eddo heeft een missie: zorgen dat meer mensen luisteren naar ervaringsdeskundigen. Want die hebben waardevolle kennis die nog te vaak aan de kant wordt geschoven. Afgelopen zomer sprak hij daar zelfs over op een internationaal psychosecongres in Liverpool. (Een verslag hiervan vind je onder dit interview -red.)

Wat doe je precies bij SCIP?

“SCIP staat voor Samenwerkende Cliëntgestuurde Initiatieven en Projecten. Het is een verzameling van projecten die mensen met GGZ-problematiek weer het gevoel geven dat ze iets kunnen. Eén van die projecten is Ervaringswijzer, een trefpunt voor psychisch kwetsbare mensen op weg naar herstel. Ik doe onderzoek naar herstel vanuit een cliëntenperspectief.”

Hoe heb je zelf die ervaringskennis opgedaan?

“Mijn eerste psychose kreeg ik tijdens mijn masteropleiding aan de TU Eindhoven. Ik had een heel belangrijke tentamenweek en kreeg toen een oproep voor een herhalingsoefening van de dienstplicht in precies dezelfde week. Ik zou mijn tentamens niet halen, waardoor ik niet kon afstuderen en het hele jaar zou verliezen. Uiteindelijk kwam ik op het laatste moment onder de dienstplicht uit en viel alle spanning in één keer weg. Toen ben ik in een psychose geraakt.”

Wat gebeurde er met je?

“De psychiater zei: ‘Je bent manisch depressief. Hier heb je een recept.’ Ik herkende dat helemaal niet; ik voelde me heel goed. Ik sliep niet meer, want ik had een enorm energieoverschot en ik leefde in mijn eigen mythe. In vier jaar tijd kreeg ik nog acht psychoses, want die medicijnen werkten helemaal niet goed.”

Waarom ben je je vervolgens zo gaan inzetten voor waardering van ervaringskennis?

“De kennis die in de psychiatrie gebruikt wordt, komt vaak niet overeen met de beleving van cliënten. Het is bijvoorbeeld heel normaal om GGZ-problematiek te zien als een ziekte. De oorzaak daarvoor zit dan in je hersenen en je kunt de problemen behandelen met medicijnen, precies wat mijn psychiater deed. Maar dat gaat helemaal voorbij aan het feit dat hersenen ook gevormd worden door de samenleving waarin je leeft, dat psychische kwetsbaarheid niet puur uit je genen voortkomt. En dat betekent dat je, als er iets misgaat, ook veel kunt doen om dat te repareren.”

Hoe zou zo’n benadering er dan uitzien?

“Het is in ieder geval opvallend dat er gauw naar medicatie wordt gegrepen, maar dat er weinig mogelijkheden zijn om die weer af te bouwen. Verzekeraars werken dat ook actief tegen. Daarnaast denk ik dat we veel meer moeten kijken naar oprecht intermenselijk contact. Ik zit al twintig jaar in een lotgenotengroep, waar ik gelijkwaardig contact heb met anderen die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. Dat heeft een helend effect, en het is heel anders dan een gesprek met een therapeut, die je betaalt om naar je verhaal te luisteren. Geld zit oprecht contact vaak in de weg.”

Over het congres in Liverpool schreef je zelf: “Ik voelde me als Galileo Galilei, omringd door kardinalen die toch liever niet door mijn telescoop wensten te kijken.”

“Het is moeilijk om ervaringskennis toegankelijk te maken voor mensen die zo anders denken. Mensen staan er niet voor in de rij.”

Tekst: Brechtje Keulen | Fotografie: Merlijn Michon

* (Deze heerlijke beschrijving was een toevoeging van fotograaf Merlijn die uw eindredacteur niet kon laten liggen.)

Download hieronder het artikel van Eddo, dat verscheen in PLUSminus, het kwartaalblad van de Vereniging voor Manisch Depressieven en Betrokkenen (VMDB).

 

 

 

 

Bijlagen

Wat kun jij doen?

Jouw hulp is nodig! Je kunt helpen door als vrijwilliger tijd te investeren in Amsterdammers met bijzondere verhalen. Of word donateur!

Vrijwilligerswerk in Amsterdam

Aardige Amsterdammer, de stad heeft je nodig! Meld je hier aan als vrijwilliger. 

Word donateur

Doneren, machtigen of nalaten? Klik hier of sms REGENBOOG naar 4333 (éénmalig 3,- euro)

Koop onze producten

Koop onze unieke producten in de online shop. Voor jezelf of als cadeau. Of sponsor ons, adopteer een schaap of doneer schone sokken.