placeholder

De Regenboog Groep schat in: 17.000 dak- en thuisloze mensen in Amsterdam

Geplaatst op 10 oktober 2023

Het is werelddaklozendag. De Regenboog Groep grijpt dit moment aan om meer bewustzijn, kennis en begrip te creëren over dakloosheid. Dakloosheid heeft namelijk vele gezichten: op straat slapen, moeten overnachten bij vrienden of familie, wonen in een kraakpand, of in een pension of noodopvang. Hoeveel dak- en thuisloze mensen er in Amsterdam leven weet niemand, al ziet De Regenboog Groep het aantal dak- en thuisloze mensen in Amsterdam al jaren sterk toenemen.

Dit terwijl het CBS onlangs nog naar buiten kwam met onvolledige cijfers waaruit zou blijken dat dakloosheid is afgenomen. Daar kwam vanuit allerlei hoeken kritiek op, ook vanuit ons. Om dakloosheid te bestrijden zijn heldere, betrouwbare en vergelijkbare gegevens onmisbaar. En juist die zijn niet beschikbaar. De berekeningen die we hier maken leiden slechts tot een ruwe schatting. Daarom pleit De Regenboog Groep ervoor om de ETHOS-Light-telling te doen.

Als we uitgaan van deze nieuwe telmethodiek die in België is ontwikkeld -en nu ook in Nederland voor het eerst is toegepast- kunnen we door de eerste telgegevens uit België en Nederland te extrapoleren een ruwe schatting maken van de omvang van de verschillende categorieën dakloze mensen in Amsterdam.

Op basis van deze telwijze schat De Regenboog Groep het totaal aantal dak- en thuisloze mensen in Amsterdam op 17.000. Met deze ruwe schatting willen we vooral laten zien dat het probleem van dakloosheid groter is dan nu gedacht wordt. Hieronder lichten we toe hoe we hierop uitkomen.

Nieuwe manier van tellen

In Den Bosch en Oss is dit jaar een pilot gestart met de nieuwe telling van dak- en thuisloze mensen. Dit in navolging van tellingen in zes verschillende regio’s in België. Deze tellingen zijn gedaan op basis van de ETHOS-Light classificatie. ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’ en is in 2006 ontwikkeld. De benadering gebruikt een definitie waarbij dakloosheid wordt gezien als een gebrek aan volwaardige huisvesting. Hierdoor wordt niet alleen feitelijke dakloosheid (mensen die de nacht op straat doorbrengen) geteld, maar komt ook een grote groep andere mensen die geen eigen (t)huis heeft in beeld: de mensen die in hun auto slapen, op een camping of op de bank bij bekenden bivakkeren.

Er worden in ETHOS-Light zeven groepen geïdentificeerd:

  1. mensen die leven in de openbare ruimte;
  2. mensen in de noodopvang;
  3. mensen in een tijdelijke opvang voor dakloze mensen;
  4. mensen die uitstromen uit een instelling;
  5. mensen in niet-conventionele woonplekken (zoals auto, kraakpand, vakantiewoning);
  6. mensen die tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of kennissen;
  7. mensen met dreigende huisuitzetting.

Resultaten uitgevoerde tellingen België en Noordoost-Brabant (NL)

Het resultaat van ruim 16.000 getelde dak- en thuisloze mensen in België biedt voor de regio’s veel inzicht. Overal is het aantal getelde personen opvallend hoger dan verwacht. Zeer recent zijn daar 1.500 getelde personen in het Nederlandse Noordoost-Brabant (Den Bosch en Oss) bijgekomen.

De onderzoekers stellen vast dat bij ruwe schatting de zichtbare dakloosheid (ETHOS-Light categorie 1, 2 en 3) slechts één derde van de totale populatie is. Hieronder is het totaal aantal getelde dak- en thuisloze mensen in de plaatsen waar in België en Nederland (Den Bosch/Oss) de telling is gedaan verder uitgesplitst.

Tabel 1. Uitsplitsing categorieën dakloosheid – op basis van tellingen tot nu toe in België en Nederland (Den Bosch/Oss) bij elkaar

Categorie

Aantal

Percentage %

1) Openbare ruimte

737

4,2

2) Noodopvang

571

3,2

3) Tijdelijke opvang voor dakloze mensen

4810

27,3

4) Uitstromen uit een instelling

1864

10,6

5) Niet-conventionele woonplekken

1975

11,2

6) Verblijven bij familie, vrienden of kennissen

5728

32,5

7) Dreigende huisuitzetting

1562

8,9

Onbekend

374

2,1

Totaal

17621

100,0

placeholder

Categorieën daklozen in % van het totaal.

Een beargumenteerde schatting

In Amsterdam hebben we één categorie dak- en thuisloze mensen wel heel goed in beeld. In 2020 heeft Amsterdam-Amstelland 4.700 mensen in een maatwerkvoorziening zitten (ETHOS-Light categorie 3). Bovendien staan er nog eens 2.000 mensen op de wachtlijst. Ervan uitgaande dat de helft van de mensen op de wachtlijst in de openbare ruimte of de noodopvang verblijft (ETHOS-Light categorie 1 en 2), hebben we dus 5.700 'zichtbare dak- en thuisloze mensen'. Dit is volgens de ruwe schatting van de tellingen in België slechts een derde van het geheel. Het totaal aantal dak- en thuisloze mensen in Amsterdam-Amstelland komt dan neer op ruim 17.000 mensen.

Een indicatie van waar deze 17.000 dak- en thuisloze mensen zich bevinden, zou er als volgt uitzien als we aannemen dat de verhoudingen tussen de categorieën op de plekken waar tot nu toe geteld is gelijk is aan Amsterdam. Hierbij gebruiken we de 4.700 mensen in een maatwerkvoorziening als startpunt. Aan de hand van de verhoudingen tussen de categorieën extrapoleren we het aantal mensen in de andere categorieën.

Tabel 2. Extrapolatie van de verhoudingen uit eerdere tellingen naar de aantallen in Amsterdam

Categorie

Percentage

Schatting Amsterdam

1) Openbare ruimte

4,2

720

2) Noodopvang

3,2

558

3) Tijdelijke opvang voor dakloze mensen

27,3

4700

4) Uitstromen uit een instelling

10,6

1821

5) Niet-conventionele woonplekken

11,2

1930

6) Verblijven bij familie, vrienden of kennissen

32,5

5597

7) Dreigende huisuitzetting

8,9

1526

Onbekend

2,1

365

Totaal

100,0

17218


Tellen is nog beter

Bij onze schatting doen we veel aannames. We gaan ervan uit dat de verhouding tussen de categorieën in Amsterdam vergelijkbaar is met de tot nu toe getelde regio’s, dit weten we natuurlijk geenszins zeker. Bovendien kan er een verschil zitten tussen een grootstedelijke situatie als in Amsterdam en de tot nu toe getelde (kleinere) gemeenten en tussen de criteria en het aanbod van maatwerkvoorzieningen. Dit is en blijft dus niet meer dan een hele ruwe schatting.

De enige manier om echt te weten hoeveel dak- en thuislozen er zijn in Amsterdam, is door een telling.

Dit is noodzakelijk voor beleid dat aansluit bij de actuele situaties van dakloosheid. We hopen dan ook dat dit snel gebeurt in Amsterdam, in navolging op het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis. Maar zolang die telling er niet is, denken wij dat deze 'gekwalificeerde inschatting' een aardig beeld schetst.

placeholder

Dakloos of even geen huis?

Toename van hulpvragen bij De Regenboog Groep


De Regenboog Groep ziet het aantal dak- en thuisloze mensen dat voor hulp aanklopt stijgen. En wij hebben natuurlijk nog lang niet iedereen in beeld. Hieronder een cijfermatig beeld van hoe de hulpvraag van dak- en thuisloze mensen bij ons toeneemt bij verschillend aanbod.

 

Economisch dakloze mensen

  • 2020; 186
  • 2021; 655
  • 2022; 1248
  • Eerste 6 maanden 2023; 582

Dit zijn alle 'economisch daklozen' die zich bij ons melden voor een tijdelijke woning. Daarnaast bieden we deze groep hulpverlening.

 

Unieke bezoekersaantallen per jaar voor de inloophuizen*

  • 2021; 3819
  • 2022; 4410
  • Eerste 6 maanden 2023; 3130

Unieke bezoekersaantallen dakloze EU-burgers

  • 2021; 1557
  • 2022; 1902
  • Eerste 6 maanden 2023; 1340

* Met de kanttekening dat we i.v.m. corona tot 1 april 2022 minder mensen mochten toelaten.

 

[Fotografie: Eveline van Egdom, uit de serie 'Dakloosheid zie je niet']


 

Persvragen?

  1. Sander Egas - 06 - 577 05 921 - segas@deregenboog.org
  2. Jola Gosen - 06 - 238 50 238 - jgosen@deregenboog.org

 

Nieuws

Lees hier wat wij allemaal meemaken en wat ons in beweging brengt.