Vannacht slapen er weer Amsterdammers in de opvang. Een noodoplossing. Een plek om maximaal drie maanden te zitten in afwachting van een structurele oplossing. Voor ruim 1.400 mensen is die structurele oplossing ‘Beschermd Verblijf’, een woonplek met begeleiding. Omdat het mensen zijn die niet zelfstandig kunnen wonen. Maar door een gebrek aan geld kunnen we die mensen die structurele plek niet bieden. Dus wachten ze. Gemiddeld vijftien maanden. En al die tijd kan dat opvangbed niet naar iemand anders.
Vannacht slapen er weer Amsterdammers in de opvang. Inmiddels heeft ruim twee derde van de mensen in de opvang een indicatie voor Beschermd Verblijf of Begeleid Thuis. En dat zijn de mazzelaars, want wie ook in de opvang geen plek vindt slaapt ergens in een kelderbox, op een bank of buiten. En we zeggen het nog maar eens: het gaat om mensen die we zo kwetsbaar vinden dat ze niet zelfstandig kunnen wonen.
Dat wachten gaat niet zonder schade. Begeleiding tijdens het wachten is er vaak nauwelijks, en problemen die al zwaar waren, worden erger. Wie bij de indicatie nog met begeleiding thuis zelfstandig had kunnen wonen, heeft na een jaar wachten soms toch een plek in Beschermd Verblijf nodig. Zo wordt de zorg die uiteindelijk nodig is zwaarder, en de wachtlijst nog langer.
Voor gezinnen is het wachten extra zorgelijk. In de Noodopvang voor Gezinnen wonen nu 64 gezinnen die eigenlijk in Beschermd Verblijf thuishoren, sommigen al twee jaar. Ongeveer zestig gezinnen wonen in een hotelkamer, en veel andere proberen zich buiten de opvang te redden in onzekere woonsituaties. Een kind dat twee jaar lang in een opvang woont bouwt geen leven op, dat is aan het overleven.
Bij de laatste ETHOS-telling sliepen ruim 1.300 mensen buiten in Amsterdam. 1.718 kinderen hebben geen vast thuis. Daarnaast zijn naar schatting 4.000 Amsterdammers economisch dakloos. Een deel van hen heeft geen zorg nodig, wel een betaalbare woning. Een ander deel heeft wel zorg nodig, en een plek om te wonen waar die zorg bij past. En er is een groep met weinig perspectief op een eigen plek, die we toch niet onder een brug laten slapen.
Opvang is daarmee onmisbaar, maar het blijft een noodoplossing. Het is een plek om op adem te komen, niet om te wonen. In Amsterdam is de opvang een wachtkamer geworden. Wie er blijft omdat er verderop geen plek is, houdt een bed bezet dat iemand anders van straat had kunnen halen.
Als Gemeente en Amsterdamse opvangorganisaties trekken we daarom samen aan de bel. Zonder extra geld gaan we de komende maanden keuzes moeten maken waar we geen van allen blij van worden. Amsterdammers mogen weten waarom.
Met de opvangorganisaties werken we aan meer doorstroom. Dat remt hopelijk de groei van de wachtlijst af, krimpen zal de wachtlijst waarschijnlijk niet. Dat lukt alleen als we extra woonplekken met begeleiding kunnen maken. Geen bedden waar mensen blijven hangen, maar plekken waar ze verder kunnen. Maar die kosten geld, geld dat er nu niet is.
Dus moeten we kiezen, en elke keuze doet pijn. We kunnen de pijn verdelen: iedereen na een vast aantal weken weer de opvang uit, zodat er bedden vrijkomen voor wie nu buiten slaapt. Maar dan raakt iedereen de rust kwijt die nodig is om verder te komen. Of we maken de regels voor toegang strenger. Dan komen er minder mensen binnen maar laten we mensen die hulp en begeleiding nodig hebben, buiten.
Elke keer dat we aan die knoppen draaien, wordt de opvang minder menselijk. En dan nog blijft de vraag wie voorgaat: het gezin dat al een jaar in de noodopvang zit, of de man die elke nacht in hetzelfde portiek slaapt?
Uit analyses van de participatiewet blijkt dat 25% van de daklozen in Nederland in onze stad leeft. Tegelijkertijd moeten wij de opvang organiseren met 16% van het geld dat landelijk beschikbaar is.
Woensdag praat de Tweede Kamer over dakloosheid. Amsterdam kan dit niet alleen oplossen. We vragen het kabinet om het rijksbudget voor opvang en Beschermd Wonen gericht te indexeren, zodat het meegroeit met het aantal dakloze mensen in een stad. Zo komt het geld terecht waar de nood het hoogst is. Ook vragen we ruimte in de Wet langdurige zorg voor wie levenslang intensieve zorg nodig heeft, zodat hun plek in Beschermd Verblijf vrijkomt. En betaalbare woningen, want voor wie alleen geen huis kan vinden, is opvang nooit de oplossing.
Wij voelen ons verantwoordelijk voor iedereen die vannacht in Amsterdam buiten slaapt. We blijven doen wat we kunnen, en Wonen Eerst blijft ons uitgangspunt. Maar met het geld dat er nu is, kunnen we niet iedereen helpen die onze hulp nodig heeft. Dat is een verschrikkelijke conclusie.
Dit artikel is ingezonden naar het Parool, naar aanleiding van het debat in de Tweede Kamer van 11 november 2026. De afzenders zijn:
Zita Pels is wethouder Opvang en Volkshuisvesting van de Gemeente Amsterdam. Wout Adema is voorzitter van het Platform Opvang Amsterdam (POA) en directeur van het Leger des Heils Amsterdam. Hij schrijft namens de kernleden van het POA: Cordaan, De Regenboog Groep, Fier, HVO-Querido, Leger des Heils, perMens, Philadelphia en Timon.
foto: Piet Hermans