Albert (32) oogt jong, maar onder zijn grijze muts gaat een verhaal schuil van vallen en opstaan. Hij komt uit Bulgarije en zoals zoveel mensen uit EU-landen kwam hij naar Nederland met een plan: werken, geld verdienen en een betere toekomst opbouwen. Maar dat liep anders.
Hij verloor zijn baan en daarmee ook zijn onderdak. Binnen korte tijd belandde hij op straat. De Regenboog Groep hielp hem er bovenop met een slaapplek, dagbesteding en een betaalde baan. Een drietrapsraket die meer gestrande EU-burgers helpt vooruit te komen. Twee projecten van De Regenboog Groep – T6 Werkbedrijf en Back2Work – vormen samen een traject waarin rust, begeleiding en werkervaring samenkomen. Op T6, een 24-uurs perspectiefopvang voor dakloze EU-burgers van De Regenboog Groep en HVO-Querido, krijgen deelnemers eerst iets wat vaak lang ontbrak: rust. Maatschappelijk werker Cristi Vasilescu ziet dagelijks hoe belangrijk dat is. “Veel mensen komen hier uitgeput binnen. Sommigen hebben dagen of weken nauwelijks geslapen en kampen met verslavingsproblemen. Als je zo leeft, kun je niet meteen aan werk denken.” Bij T6 krijgen bewoners hulp bij praktische zaken zoals zorg, administratie en contact met instanties. Ook wordt gekeken naar onderliggende problemen zoals verslaving of psychische klachten.
Werk als sleutel
De volgende stap is vaak werk. Niet meteen een baan – dat is voor veel deelnemers nog een te grote stap – maar eerst een vorm van dagbesteding. Sinds 2025 biedt T6 werkactiviteiten onder begeleiding. In 2025 namen ongeveer 65 bewoners van T6 deel aan deze dagbesteding. Voor veel deelnemers is het de eerste stap terug naar een werkritme. De activiteiten zijn praktisch: kledinginname, afval prikken en een wasserij, maar het doel is groter dan de klus zelf. “Het gaat om ritme,” zegt werkbegeleider Eelco van Damme. “Op tijd opstaan, afspraken nakomen, samenwerken. Dat zijn dingen die mensen soms lange tijd zijn kwijtgeraakt.” Wanneer deelnemers weer wat stabiliteit hebben opgebouwd, komt Back2Work in beeld. Dit project van De Regenboog Groep helpt EU-burgers met een afstand tot de arbeidsmarkt om weer stappen richting werk te zetten. In 2025 begeleidde De Regenboog Groep 110 deelnemers naar een werktraject. Daaruit volgden 56 sollicitatiegesprekken en 37 betaalde banen. Trajectcoach David Wolkers ziet hoe belangrijk de combinatie met T6 is. “Als iemand bij ons al dagbesteding doet, zien we of iemand gemotiveerd is. En durven we een vervolgtraject te starten.”
“Ik durf weer van een toekomst te dromen.”
Intrinsieke motivatie
Albert volgde precies zo’n traject. Na enkele weken op T6 begon hij met dagbesteding. Daarna kwam hij in contact met David. Samen werkten ze aan zijn volgende stap. “We hebben gekeken naar wat hij kan en wat hij wil,” vertelt David. Via Back2Work kreeg Albert een baan bij de sociale firma Milieuwerk, een recyclebedrijf. “Wat ik in het begin wel moeilijk vond", lacht Albert, "was het vroege opstaan. Maar na een paar weken was ik gewend aan mijn nieuwe routine. Ik heb het volgehouden en daar ben ik trots op. Nu heb ik een vast contract. Ik voel dat ik gemotiveerd ben, anders dan vroeger. Ik wil verder; een gezin, een toekomst. En dat begint bij werk.” Eelco: “Bij Albert zagen we snel verschil. Eerst kwam hij om te slapen, daarna voor het werk. Het ritme gaf hem weer vertrouwen.” Cristi knikt: “Veel mensen hebben een lange periode van teleurstellingen achter de rug. Ze hebben banen verloren, huizen verloren, soms ook contact met familie. Werk kan het zelfvertrouwen langzaam herstellen. Als iemand weer een salaris verdient en collega’s heeft, verandert er veel. Je ziet mensen weer groeien.”
Voor Albert heeft Back2Work zijn leven veranderd. Met wat hij verdient spaart hij voor een eigen kamer. Soms denkt hij terug aan de periode dat hij op straat leefde. “Toen dacht ik dat het nooit meer goed zou komen,” zegt hij, en zet zijn muts nog maar eens recht. “Nu durf ik weer van een toekomst te dromen.”
Wat is het probleem?
13.000 Amsterdammers zijn dak- of thuisloos
De ETHOS-telling laat zien dat ruim 13.000 Amsterdammers dak- of thuisloos zijn. Daarvan komt 10% uit een ander EU-land, met name Polen, Roemenië en Hongarije. Maar er zijn ook mensen met Duitse, Spaanse of Italiaanse papieren.
1.773 EU-burgers met problemen klopten aan bij De Regenboog Groep
In 2025 klopten 1.773 EU-burgers in problemen aan bij De Regenboog Groep. Ze kwamen naar Nederland om te werken, maar door pech, schulden, verslaving of psychische problemen raakten ze hun baan en woning kwijt. Zonder stabiele basis is het vervolgens bijna onmogelijk om weer werk te vinden.
Wat doet de Regenboog?
De Regenboog Groep bekommert zich al jaren om dakloze EU-burgers. Maandelijks zien hulpverleners tussen de 400 en 600 mensen, zegt Michael Sprokkereef, coördinator hulpverlening bij De Regenboog Groep: “We hebben Dobre 020. Dat is een straatteam met maatschappelijk werkers en ervaringsdeskundigen. In de inloophuizen kunnen mensen terecht voor een douche, eten, een slaapplek en nieuwe kleren. Daar is ook maatschappelijk werk aanwezig. Voor de meer kwetsbare mensen is er opvang tot zes maanden mogelijk, inclusief bijvoorbeeld psychiatrische hulp, een detox-programma of instroom in een methadontraject.”
Onderdeel van de hulp kan ook een begeleide terugkeer naar het land van herkomst zijn. Sprokkereef: “We hebben inmiddels zo’n 300 mensen een retourticket gegeven. Zo’n terugkeer gaat altijd in overleg. Soms heeft iemand geen banden meer met familie en ook geen plek om te verblijven. Onder de noemer ‘zachte landing’ hebben we in Polen en Roemenië een netwerk opgebouwd met plaatselijke organisaties die terugkeerders kunnen begeleiden. Ook als er bijvoorbeeld verslavingszorg nodig is.”
Wat kun jij doen?
Neem een arbeidsmigrant in dienst
Een groot probleem is dat arbeidsmigranten uit EU-landen goeddeels afhankelijk zijn van tamelijk louche uitzendbureaus, zegt Sprokkereef. “Dé oplossing zou hier zijn dat ze gewoon in dienst komen. Dan kunnen de koppelbazen ertussenuit en worden de werkgevers verantwoordelijk om goed voor hun medewerkers te zorgen. Dat kan de uitval enorm verminderen. Nu verdienen die uitzendbureaus veel geld, maar als het fout gaat moeten we mensen met gemeenschapsgeld weer oplappen.” Inmiddels is het probleem van dakloze EU-burgers ook landelijk een stuk beter in beeld, stelt Sprokkereef vast, maar welbeschouwd is het een Europese kwestie. “Het is heel fijn dat Amsterdam meebetaalt aan de opvang in Polen en Roemenië. Maar het zou eigenlijk niet moeten hoeven.”
Bied EU-burgers stabiel werk
Ondanks de ruimere landelijke aandacht blijft het hulpaanbod te krap. De ETHOS-telling laat zien dat de groep veel groter is dan we nu kunnen opvangen, aldus Sprokkereef. “Er is zeker wat veranderd, maar mij gaat het nog te langzaam. Bij De Regenboog Groep en andere betrokken zorgpartijen in de stad loopt het nog altijd over de schoenen.” Hij beseft dat structurele oplossingen niet eenvoudig zijn. Er is niet zomaar meer betaalbare huisvesting beschikbaar en ook de noodzakelijke doorstroom in de maatschappelijke opvang is niet eventjes te versnellen. In elk geval is er meer maatschappelijk werk en kortdurende opvang nodig, zegt Sprokkereef. “En laten we het deze mensen gewoon veel makkelijker maken hun droom te laten uitkomen, namelijk stabiel aan het werk kunnen en hun eigen geld verdienen. Daar is iedereen bij gebaat. Ook de werkgevers die nu nog een uitzendbureau inschakelen.”
Tekst: Nicolline van der Spek | Fotografie: Mila van Egmond