Hanna vluchtte met twee zonen uit Oekraïne, leerde Nederlands en rijdt op een heftruck door een bouwmarkt. Ze heeft een nieuw leven. Ons maatjesproject dat vrijwilligers koppelt aan nieuwkomers die extra ondersteuning kunnen gebruiken, speelt daarbij een grote rol. Nieuwkomer Hanna is haar maatje Elfanie enorm dankbaar bij het steeds meer uitgesproken zichzelf worden in een andere wereld.
We zijn in een licht-hip café in een van de nieuwe buurten op IJburg. Elfanie, journalist voor Het Financieele Dagblad en vrijwilliger, is er. Hanna, drie jaar geleden gevlucht uit Oekraïne, is er ook. Koffie is besteld. En bitterballen. De logische vraag: “Het is natuurlijk verschrikkelijk daar, maar waarom ben jij gevlucht?” Hoewel Hanna zegt dat ze zenuwachtig is vanwege het interview, is haar antwoord duidelijk en uitgesproken. “Twee van mijn broers zaten in het leger en zijn gestorven door de oorlog met de Russen. Mijn ex wilde wel onder de Russen leven. Ik niet.” Dit is haar kenmerkende vastberadenheid. Het verhaal van haar vlucht beperkt Hanna tot “heel moeilijk”. Eenmaal aangekomen in Nederland met twee zonen, waren er duidelijke prioriteiten: de mensen en het land leren kennen, de taal onder de knie krijgen en werk vinden. “Met mijn maatje”, zegt Hanna, en ze legt haar hand op de arm van Elfanie.
Erg leuk maatje
Maatjes bestaan er in verschillende vormen. Je kan bijvoorbeeld wandelen met iemand die worstelt met een verslaving, een Amsterdammer helpen digitaal vaardiger te worden, leuke dingen doen met een jongere of een nieuwkomer ondersteunen. Elfanie koos voor dat laatste. “Ik wilde al heel lang iets van vrijwilligerswerk doen”, zegt ze, “en bij mij in de buurt worden veel Oekraïners opgevangen. Ik vroeg me steeds af, wie zijn die mensen eigenlijk? Hoe leven ze? Wat hebben ze nodig? Na mijn aanmelding bij De Regenboog Groep werd ik al snel gebeld met: ‘We hebben een erg leuk maatje voor je.' Dat bleek te kloppen.” Hanna lacht en omarmt Elfanie.
Elfanie (l) en Hanna (r)
Met alles geholpen
Interessant is het natuurlijk te weten hoe een maatjeskoppel in de praktijk werkt. Elfanie vertelt dat Hanna alles het liefst zelf goed voor elkaar heeft, niet zomaar hulp vraagt en in een café graag trakteert; op koffie en appeltaart. Maar Hanna heeft een lange lijst ‘van-Elfanie-gekregen-hulp’ paraat. “Het begin in Nederland, dat was best moeilijk”, zegt ze. “Alles wat je moet regelen. Formulieren die je moet invullen. Welke bushalte je moet uitstappen. Een klant in de bouwmarkt die iets wil wat er niet is en boos wordt. Geen dag zonder Google Maps en Translate. Maar Elfanie heeft sinds ik haar ken met alles geholpen. Ook toen mijn zoon naar het ziekenhuis moest. Met Nederlands leren. En ze heeft op haar werk geld ingezameld om spullen te kopen voor mijn derde broer die in het leger zit. Zó veel.”
Vriendschap
Daarbij is duidelijk vriendschap ontstaan. “Het klikte”, zeggen ze beiden. En dat is te zien. “Ook al zijn de omstandigheden heel anders, we hebben in zekere zin hetzelfde leven”, zegt Elfanie. “We zijn allebei in de veertig met puberende kinderen, een drukke baan, en een ex. Dus hebben we gewoon heel veel om over te praten.” “En”, voegt Hanna daaraan toe, “we zijn allebei altijd moe.” Hetgeen een wederzijds lachsalvo oplevert.
Elfanie gaat verder: “Ik kan me voorstellen dat het niet tussen iedereen vanzelf zo goed gaat als bij ons. Maar je haalt er hoe dan ook veel uit. Bijvoorbeeld die oorlog daar, dat blijft in je leven makkelijk een vrij abstract gegeven. Doordat ik Hanna leerde kennen, kwam het veel dichterbij. En oorlog is natuurlijk ellende, maar als je er iets van deelt, er samen wat positiefs tegenover kan zetten, hoe zal ik het zeggen ...dat doet een mens goed.”
Hanna vertelt over haar zonen, één op de middelbare en één op de zeevaartschool. Ze hebben hun draai gevonden. Een van de twee heeft net een mini-Eiffeltoren voor haar meegenomen uit Parijs. “Je moet je plek vinden”, zegt ze. “Dat lukt hen. En mij? Elfanie en ik doen heel gewone dingen ook. We praten, klagen, gaan naar de film, drinken koffie in een café ... Met een ander samen, daar word je sterker van. Meer wie je bent. Je leert weer te zeggen wat je denkt.”
Tekst: Gijs de Swarte | Foto's: Ewa Wielgat | Eindredactie: Jola Gosen